برخى معتقدند حقيقت و مجاز از انواع الفاظ متعدد المعنى به حساب نمىآيد ، بلكه صفاتى است كه بر استعمال عارض مىشود . « 1 » نيز ر . ك : استعمال حقيقى ؛ حقيقت . محقق حلى ، جعفر بن حسن ، معارج الاصول ، ص 50 . مظفر ، محمد رضا ، المنطق ، ص 40 . صاحب معالم ، حسن بن زين الدين ، معالم الدين و ملاذ المجتهدين ، ص 34 . لفظ خاص ر . ك : خاص لفظ خفى لفظ غير واضح در صدق بر بعضى از مصاديق ، ناشى از عوامل بيرونى لفظ خفى ، از اقسام الفاظ غير واضح بوده و عبارت است از لفظى كه معناى آن از لفظ ، ظاهر است ، ولى عواملى كه از خارج برآن عارض مىشود ، سبب خفاى صدق لفظ بر برخى افراد و مصاديق آن مىگردد ، به‌گونه‌اى كه نياز به نظر و تأمل دارد ، مانند : لفظ « سارق » در آيه : السَّارِقُ وَ السَّارِقَةُ . . . « 1 * » كه در هركسى كه مال غير را پنهانى از حرز خارج كند ، ظهور دارد ، اما در صدق اين لفظ بر طرّار ( جيب‌بر ) و نبّاش ( كسى كه نبش قبر مىكند و كفن مردگان را مىدزدد ) به خاطر اخذ خصوصياتى زايد بر خصوصيات سارق در آنها ، ابهام وجود دارد . « 2 » خضرى ، محمد ، اصول الفقه ، ص 158 . شمس الائمه سرخسى ، محمد بن احمد ، اصول السرخسى ، ج 1 ، ص 167 . لفظ شرعى ر . ك : منقول شرعى لفظ صريح ر . ك : الفاظ صريح لفظ طلب ر . ك : ماده طلب لفظ ظاهر لفظ داراى ظهور در يك معنا ، با احتمال خلاف مرجوح لفظ ظاهر ، از اقسام الفاظ واضح بوده و عبارت است از لفظى كه در معناى خود ظهور دارد ؛ يعنى هرچند از شنيدن لفظ ، اراده معناى ديگر احتمال داده مىشود ، اما آن احتمال ضعيف و مرجوح بوده و مانع ظهور در معناى مورد نظر نمىگردد ؛ براى مثال ، در كلمه « فاقطعوا » در آيه : وَ السَّارِقُ وَ السَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُما « 1 - » دو معنا احتمال داده مىشود ؛ يكى جدا ساختن دست از بدن و ديگرى مجروح ساختن آن ، ولى معناى اولى كه رجحان دارد معناى ظاهرى است . در كتاب « مبادى الوصول الى علم الاصول » آمده است : « الرابع : اللفظ المفيد ، ان لم يحتمل غير ما فهم عنه ، فهو النص و ان احتمل فان تساويا فالمجمل و الا فالراجح ظاهر و المرجوح مؤوّل » . « 2 * » مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 233 . زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 1 ، ص 313 و 317 . زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 16 . لفظ عام ر . ك : عام لفظ عرفى ر . ك : منقول عرفى لفظ غريب ر . ك : الفاظ غريب لفظ غير واضح ر . ك : الفاظ غير واضح لفظ كلى لفظ صلاحيت‌دار براى دلالت بر افراد متعدد لفظ كلى ، از اقسام لفظ مفرد و مقابل لفظ جزئى بوده و عبارت است از لفظى كه معناى آن براى صدق بر افراد زيادى صلاحيت دارد ، گرچه بالفعل در خارج مصداقى نداشته باشد ، مانند : لفظ « انسان » كه افراد زيادى دارد ؛ يعنى تمام انسان‌ها را شامل مىشود . و يا مانند لفظ « عنقا » ( سيمرغ ) كه مصداق خارجى ندارد ، ولى مفهومش قابليت شمول بر افراد زيادى را دارد . زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 10 . مظفر ، محمد رضا ، المنطق ، ص 57 . صاحب معالم ، حسن بن زين الدين ، معالم الدين و ملاذ المجتهدين ، ص 34 . لفظ مبين ر . ك : مبيّن ( به فتح يا ) لفظ متباين ر . ك : الفاظ متباين لفظ متداول ر . ك : الفاظ متداول . لفظ مترادف ر . ك : الفاظ مترادف

--> ( 1 ) . رشتى ، حبيب الله بن محمد على ، بدائع الافكار ، ص 54 . ( 1 * ) . مائدة ( 5 ) ، آيه 38 . ( 2 ) . زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 1 ، ص 336 . ( 1 - ) . مائدة ( 5 ) ، آيه 38 . ( 2 * ) . علامه حلى ، حسن بن يوسف ، مبادى الوصول الى علم الاصول ، ص ( 65 - 63 ) .